Acne vulgaris of jeugdpuistjes is ontsteking van talgklier follikels.

Bijna iedereen krijgt in de puberteit jeugdpuistjes (acne vulgaris). Bij de één zijn het een paar puistjes, bij de ander is het een ernstige huidaandoening die veel psychische problemen kan geven. Acne vulgaris is een onschuldige aandoening, die bij de meeste mensen na enkele jaren vanzelf verdwijnt. Meestal verdwijnt acne voor het 25e jaar, maar soms blijft de aandoening bestaan tot op oudere leeftijd.

Acne wordt veroorzaakt door een ontsteking van de talgklierfollikel. Bij het ontstaan van acne spelen verschillende factoren een rol. Veelal begint acne in de puberteit, als de huid onder invloed van hormonen allerlei veranderingen ondergaat. De talgklieren in het gezicht, op de rug en de borst worden groter en procuderen meer talg, die bovendien dikker is. Als er te veel talg wordt afgescheiden, kan deze zich ophopen en de uitgang van de talgklier, de porie, verstopt raken. Deze talgophopingen worden meeëters of comedonen genoemd. Er zijn oppervlakkige meeëters, black heads, en onderhuidse meeëters, white heads. De talgophoping wordt vaak verergerd door een versterkte verhoorning van de porie, waardoor deze nauwer wordt. In de talgklieren bevinden zich vele bacteriën, die zich snel kunnen vermenigvuldigen en de talg omzetten in vetzuren. Door de opgehoopte talg en de irriterende vetzuren zet de verstopte follikel steeds verder uit en scheurt uiteindelijk open. De irriterende stoffen komen in de aangrenzende huid terecht en veroorzaken ontstekingen, de bekende rode pukkels (papels) en puistjes (pustels). Als het een hevige ontsteking is, ontstaan onderhuidse ontstekingen die na genezing lelijke littekens kunnen achterlaten. Het uitknijpen van puistjes of krabben werkt ontstekingen in de hand.

Omdat acne meestal gepaard gaat met een vette huid, wordt vaak gedacht dat het voedsel het ontstaan van acne bevordert. Vooral varkensvlees, chocolade en patat worden als boosdoeners gezien. Het is nooit gelukt dit verband wetenschappelijk te bewijzen. Ook voedselallergie of vitaminetekort speelt bij acne geen rol. Het heeft dan ook geen zin vitaminepreparaten tegen acne te slikken. Omdat de huid met meeëters, pukkels en puistjes er zo vies, vettig uitziet wordt nog wel eens aangenomen dat een slechte hygiëne de oorzaak is van acne. Ook dit is een fabeltje, veel wassen met water en zeep is zinloos en kan zelfs schadelijk zijn. Belangrijk is de ontstekingen met niet agressieve producten te behandelen om verdere infecties te voorkomen. Acne is niet besmettelijk en is dus nooit van de ene mens op de andere overdraagbaar. Ook talgvorming en stress hebben niets met elkaar te maken. Spanningen of stress veroorzaken geen acne. Eerder is het omgekeerde het geval: een ernstige acne kan aanzienlijke psychische spanning oproepen (minderwaardigheidsgevoel). Wel zijn er aanwijzingen dat een bestaande acne door stress kan verergeren.

Behalve acne vulgaris, de ``gewone`` meest voorkomende vorm van acne, zijn er nog andere vormen.

Bij sommige vrouwen treedt ongeveer een week voor de menstruatie een verergering van de acne op. Ook kan acne verergeren tijdens de zwangerschap.

Een ernstige vorm is acne conglobata, die hoofdzakelijk bij mannen voorkomt en tot lang na het 20e jaar blijft bestaan. De ontstekingen zijn veel ernstiger dan bij acne vulgaris. Schouders, rug en borst zijn over het algemeen erger aangedaan dan het gezicht. Opvallende kenmerken zijn de grote onderhuidse knobbels en abcessen (met pus gevulde holtes), die uiteindelijk genezen met achterlating van ontsierende littekens.

Soms komt acne voor op ongewone plaatsen, zoals in de oksels, de liezen en op de billen. Meeëters vormen een belangrijke aanwijzing dat het om acne gaat. De steeds terugkerende ontstekingen en abcessen kunnen veel last veroorzaken. Deze vorm van acne komt meestal voor na het 20e levensjaar.

Sommige mensen met acne, veelal jonge vrouwen met geringe acne, kunnen zo geobsedeerd raken door de huidaandoening, dat iedere pukkel wordt opengekrabt of uitgeknepen, waardoor de ontsteking alleen maar erger wordt en littekenvorming ontstaat (acne excoriée).

Enkele vormen van acne ontstaan door uitwendige factoren. Meestal gaat het om contact met stoffen die een verstopping van de talgklier veroorzaken, zoals bepaalde cosmetica. Verder moet hier gedacht worden aan olie- of chloorhoudende producten in bepaalde beroepen en industrieën. Mechanische factoren (druk en wrijven) kunnen een bestaande acne verergeren, Bijv. acne onder de kinrand van een helm of op het voorhoofd onder een voorhoofdsband. Ten slotte zijn er geneesmiddelen die acne kunnen verergeren of doen ontstaan. Hiertoe behoren o.a. prednison en sommige middelen tegen tuberculose en epilepsie. Men moet hier vooral aan denken als acne plotseling optreedt of op een ongewone plaats op oudere leeftijd ontstaat.

Acne is over het algemeen gemakkelijk te herkennen, maar minder gemakkelijk te behandelen. Acne is niet van de ene dag op de andere verdwenen. Zelfs lichtere vormen vragen veel aandacht. Acne kan niet echt worden genezen, wel lukt het ervoor te zorgen dat de acne ``rustig`` wordt en rustig blijft zodat de aandoening uiteindelijk kan genezen. Er zijn veel verzorgingsproducten te koop die de huid sterk uitdrogen en daardoor veel schade kunnen aanrichten. Onder aan deze pagina vindt u een aantal producten die een optimale verzorging bieden.

De ultraviolette stralen in het zonlicht hebben een gunstige invloed op acne. In de zomer zijn jeugdpuistjes dan ook minder actief dan in de winter. Een goed advies is: profiteer 's zomers zo veel mogelijk van de zon. Ook een hoogtezonkuur levert soms een goed resultaat op. Een intensieve blootstelling aan zonlicht of kunstmatige UV-bronnen wordt ontraden in verband met het risico op huidkanker. Overdaad schaadt !

De behandeling van acne heeft altijd even tijd nodig om in te werken. Soms duurt het 1-3 maanden voordat een bevredigend resultaat is bereikt. Daarom is het verstandig niet steeds van het ene middel naar het andere over te schakelen. Als een bepaald middel niet afdoende helpt, is het vaak beter er een ander middel bij te nemen. Omdat bij het ontstaan van acne meerdere factoren een rol spelen zullen meestal ook meerdere producten gebruikt moeten worden om de aandoening effectief te bestrijden. Voor informatie over de verzorging van ernstige acne klik hier